Theo Brian O'Connell, chủ tịch sáng lập của Independent Sector, lãnh vực công là miền hội tụ của 5 thành tố sau: Thành tố đầu tiên là các cá nhân, tiêu biểu cho quyền lợi riêng tư. Thành tố thứ hai là cộng đồng bao gồm gia đình, làng xóm, chùa chiền, các hội đoàn, vân vân; cộng đồng là nơi các cá nhân sinh hoạt và phát triển và cũng là nơi đại diện cho các quyền lợi tập thể. Cộng đồng chưa phải là xã hội dân sự; tuy nhiên cộng đồng và gia đình tạo nên một hệ thống giá trị căn bản về đạo lý và văn minh chung cần thiết cho đời sống của xã hội. Thành tố thứ ba là chính quyền. Thành tố này, thật đáng ngạc nhiên thay, lại thường bị bỏ sót trong các định nghĩa về xã hội dân sự. Chính quyền là một thành tố thiết yếu của xã hội nói chung và của xã hội dân sự nói riêng, vì chính quyền có thể giúp phát triển hay làm cản trở sự phát triển của xã hội dân sự. Thành tố thứ tư là sự tham gia tự nguyện; thành tố này chính là cốt lõi cho hoạt động của xã hội dân sự và thường hay bị lẫn lộn với xã hội dân sự. Thành tố cuối cùng là lãnh vực thương mại. Thành tố này có vẻ trái ngược với xã hội dân sự, vì chúng ta thường nghĩ đến các hoạt động vô vị lợi của các tổ chức thiện nguyện, trong khi nói đến thương mại là nói đến các hoạt động sinh lợi. Tuy vậy để có thể hoạt động được hữu hiệu mọi tổ chức thiện nguyện đều cần một số các phương tiện để hoạt động mà không tùy thuộc vào nhà nước, và từ đâu các tổ chức này có được phương tiện tài chính, nếu không từ lãnh vực thương mại? O'Connell nhận xét thêm: "Có rất nhiều công ty thương mại không có tí lương tâm xã hội gì cả, nhưng những công ty nào đã chấp nhận và chu toàn trách nhiệm xã hội đều có những đóng góp quý báu cho phẩm chất của cộng đồng và xã hội dân sự."[1]

Civicus, Liên hội Quốc tế Các Tổ chức Xã hội Dân sự, định nghĩa xã hội dân sự là lãnh vực, ở bên ngoài gia đình, nhà nước, và thị trường, nơi người dân kết hợp hoạt động nhằm thăng tiến các lợi ích chung. [2] Như vậy các học giả cũng như các nhà hoạt động cho xã hội dân sự đều đồng ý về sự hiện hữu của một lãnh vực công và sự tham gia sinh hoạt của công dân nhằm thăng tiến lợi ích chung cho xã hội. Thành tố quan yếu nhất của xã hội dân sự, do đó, chính là mỗi công dân, ý thức được trách nhiệm và nghĩa vụ của mình đối với bản thân và xã hội, tự nguyện tham gia vào các sinh hoạt hầu giúp cho xã hội tốt đẹp hơn.

Hoạt động của các tổ chức thiện nguyện (NGO), hoạt động nổi bật nhất và thường bị đồng hóa với xã hội dân sự, giúp công dân quan tâm hơn đến các vấn nạn xã hội, giúp tăng cường và củng cố các kiến thức, đạo đức và kỹ năng sinh hoạt tập thể, và qua đó trở nên những người công dân có trách nhiệm và tích cực tham gia vào các hoạt động mang lại lợi ích cho tập thể.

Học Viện Công Dân, một lần nữa, ước mong những tài liệu được tuyển dịch về kiến thức và phương thức sinh hoạt hữu hiệu về xã hội dân sự sẽ góp phần xây dựng cơ sở tài liệu cho lý luận và thực hành xã hội dân sự tại Việt Nam. Mọi ý kiến, đóng góp xin liên lạc về info@icevn.org

Bản quyền của tất cả những tác phẩm, tài liệu được phiên dịch sang Việt ngữ và đăng tải trên website của Học Viện Công Dân thuộc Học Viện Công Dân. Mọi sử dụng, trích hoặc dùng lại tại nơi khác xin liên lạc với Học Viện và ghi rõ nguồn http://www.icevn.org

Ghi Chú

[1] Brian O'Connell, Civil Society - the Underpinnings of American Democracy, trang14-23. NH: Nhà Xuất bản Tuft University Press, 1999.

[2] CIVICUS, World Alliance for Citizen Participation gồm hơn 1000 tổ chức hội viên và cá nhân tại 110 nước trên thế giới. Định nghĩa này được sử dụng chính thức cho tài liệu nghiên cứu vê Chỉ số Xã hội Dân sự (CSI-Civil Society Index), trong đó Việt Nam là một trong 9 nước tham gia khảo sát. Website của CIVICUS tại www.civicus.org