Khả năng lãnh đạo và chỉ huy

Chúng ta hay sợ hãi khi nghe tới lãnh đạo và chỉ huy. Thực ra trong đời, ai cũng phải đảm nhiệm việc này, khác chăng là tầm vóc của tổ chức. Một thiếu phụ có hai con nhỏ cũng là một tổ chức mà bà ta đương nhiên đóng vai trò lãnh đạo và chỉ huy. Rộng lớn hơn, Tổng thống Hoa Kỳ điều khiển siêu cường độc nhất thế giới và gián tiếp điều khiển các sinh hoạt chính trị, kinh tế thế giới. Dù ở tổ chức tầm vóc nào đi nữa để lãnh đạo và chỉ huy thành công cần hội đủ các yếu tố tư tưởng sáng tạo, nghị lực chịu đựng và lòng vị tha. Lãnh đạo là vạch ra cho người khác mục tiêu để đi tới, không thể lầm lẫn giữa lãnh đạo và điều hành. Lãnh đạo như ngườI leo lên cây cao, phóng tầm nhìn ra thật xa để thấy từ xa có núi đồi, có sông rạch, có đường đi, rồi chuyển tin tức này cho người đội trưởng đang điều động đội viên của mình đi tới. Anh đội trưởng là người điều hành, tức là manager.

Người lãnh đạo đương đầu thường xuyên với hoàn cảnh mới, mục tiêu mới và không hoàn cảnh nào giống hoàn cảnh nào. Lãnh đạo chịu trách nhiệm tìm ra kế hoạch để đạt được mục tiêu, vậy nếu không có óc sáng tạo thì làm sao hoàn thành nhiệm vụ lãnh đạo, làm sao tìm ra giải pháp mới cho bối cảnh mới? Lãnh đạo phải tiên liệu dựa vào kinh nghiệm quá khứ phối hợp với tư tưởng sáng tạo hiện tại để đưa ra các giải pháp tiên liệu cho ngày mai. Tiên liệu là vận dụng trí tuệ để cố tìm ra đáp số cho một vấn đề mà yếu tố mình muốn biết để giải quyết vấn đề lại chưa có đầy đủ trong tay. Người tiên liệu giỏi luôn suy nghĩ và làm việc có phương pháp. Họ không lười biếng chỉ gom góp dăm ba dữ kiện rồi phỏng đoán sự việc. Ngược lại họ nghiên cứu sự việc thật kỹ lưỡng, phân tích tỉ mỉ, lập bản so sánh và từ đó rút ra kết luận dựa vào luận lý hợp lý và khách quan. Khả năng tiên liệu rất cần thiết cho người chỉ huy vì không biết, không hiểu việc trước đồng đội thì lấy đâu ra khả năng để hướng dẫn chỉ vẽ người khác. Giải pháp có cụ thể và khả thi hay không là nhờ vào người lãnh đạo dầy kinh nghiệm và có nhiều sáng kiến.

Vậy tư tưởng sáng tạo có quá khó không? Sáng tạo không có gì là ghê gớm, nhiều người vẫn hiểu lầm sáng tạo chỉ dành cho những nhà khoa học, văn thi sĩ lỗi lạc. Thực ra sáng tạo là một phương pháp kết hợp tư tưởng và hành động để giải quyết một công việc cho hiệu quả hơn, nhanh hơn và mang lại nhiều ích lợi hơn. Bà mẹ nội trợ ngồi suy nghĩ và cải tiến cách nấu nồi phở cho nhanh hơn, ngon hơn và được nhiều ưa thích là một hành vi sáng tạo. Nhà khoa học bỏ bao năm nghiên cứu, quan sát, phân tích, chứng nghiệm và tìm ra công thức để chế biến một loại thuốc tốt cứu nhân loại cũng là một công trình sáng tạo.

Lãnh đạo thành công đòi hỏi nghị lực chịu đựng và niềm tin sắt đá vào công việc mình đang đứng mũi chịu sào. Như đã trình bày, công việc càng lớn càng nhiều khó khăn và trở ngại bất ngờ. Nếu người chỉ huy không tự rèn luyện cho mình một thói quen, một đức tính can trường để chịu đựng thử thách thì khó vượt thoát được các trở ngại bất ngờ do công việc nảy sinh ra và do các đối thủ đưa tới. Lấy ví dụ trong thương trường, một giám đốc công ty, sau khi suy nghĩ và bàn bạc kỹ với bộ tham mưu, đã quyết định đầu tư vào một công trình tốn kém, có tính tiên phong và mạo hiểm. Khi công việc được 20% công trình gặp trở ngại vì kỹ sư trưởng bỏ việc, làm cho khách hàng mất tin tưởng vào công ty vì khách hàng có cảm tình sâu đậm với kỹ sư trưởng. Ngoài ra còn có áp lực nội bộ và những lời đồn đãi về thất bại vì giám đốc thiếu tính lãnh đạo,... Nếu vị giám đốc này không quen chịu đựng có lẽ phải bỏ cuộc, và thất bại này kéo theo thất bại khác. Vị giám đốc này đã bình tĩnh phân tích tại sao kỹ sư trưởng lại nghỉ. Sau đó ông tìm cách giải quyết, và ông gặp khách hàng để giữ vững niềm tin. Kết quả nhờ kiên trì giải quyết vấn đề cho hợp lý với nhiều ý tưởng mới, vị kỹ sư trưởng trở lại làm việc và khách hàng thêm kính nể vị giám đốc đã có giải pháp cho vấn đề.